برنامه پنجم: اداره معارف

برنامه فرعی 1.5: انکشاف زیربنای معارف
این برنامه شامل سه برنامه فرعی می باشد: انکشاف زیربنای معارف، انکشاف اداری و انکشاف مدیریت استراتژیک.
هدف کلی
 فراهم آوری فضای آموزشی و اداری مناسب و امن برای همه شاگردان و کارمندان تعلیم و تربیه از طریق توسعه متوازن زیربنا های معارف در سراسر کشور
اهداف برنامه
•    پالیسی ها، استندرد ها، دیزاین ها، برآورد احجام کار، قیمت تقریبی و رهنمود های اجرای کار ساختمانی تعمیرات معارف انكشاف مي يابد.
•    مراکز تعلیمی و اداری معارف اعمار و تجهيز مي شود.
o    تا سال 1393، حداقل 75 فیصد شعبات درسی تعلیمات عمومی و اسلامی دارای تعمیر قابل استفاده می باشند.
o    تا سال 1393، 100 فیصد شعبات درسی تعلیمات تخنیکی و مسلکی دارای تعمیر قابل استفاده می باشند.
o    تا سال 1393، حداقل 75 فیصد شعبات درسی دارالمعلمین ها دارای تعمیر قابل استفاده می باشند.
o    تا سال 1393، تمامی ادارات معارف، دارای تعمیر قابل استفاده مي باشند.
•    تعمیرات ترمیم یا اعمار شده حفظ و مراقبت مي شوند
•    حصول اطمینان از عملی شدن معیار ها و ستندر های تعیین شده برای اعمار مکاتب
•    برنامه های انکشاف زیربناهاي معارف در هماهنگی نزدیک با ریاست های ذیربط تطبيق مي شوند.
فراهم سازی فضای مناسب برای تمامی شاگردان یکی از اهداف اصلی وزارت معارف می باشد که وزارت با استفاده از تمامی امکانات دست داشته خویش و با کمک همکاران انکشافی، سکتور خصوصی و مردم محل برای رسیدن به این هدف تلاش می نماید. در طول پنج سال آینده، وزارت کار طراحی و نظارت ساخت 65 هزار صنف درسی جدید، 2000 لابراتوار ساینس و تکنالوجی، ترمیم 16 هزار صنف موجود و ساخت دیوار احاطه برای 2000 مکتب عمومی را به پیش خواهد برد. در قسمت تعلیمات اسلامی نیز برنامه انکشاف زیربنا کار ساخت 3500 صنف جدید، اعمار 220 دیوار احاطه و فراهم آوری لیلیه برای 180 مدرسه و 32 دارالعلوم را به انجام خواهد رساند. برای تعلیمات تخنیکی و مسلکی نیز ریاست انکشاف زیربناها کار ساخت 110 مرکز تخنیکی و مسلکی و ترمیم 34 کمپلکس تخنیکی و مسلکی، ساخت 364 مكتب تخنیکی و مسلکی را در ولسوالی ها و 121 لیلیه برای مکاتب تخنیکی و مسلکی را انجام خواهد داد.  همچنین، وزارت کار ساخت 48 مرکز تربیه معلم، 412 مرکز حمایوی معلمان و 55 لیلیه را نظارت خواهد نمود. پروژه های ساختمانی دیگر عبارتند از ساخت 20 ریاست معارف ولایات و ساخت گدام ها در ولایات و ولسوالی ها.
بخش انکشاف زیربنا برای تمامی پروژه ها رهنمودها و استندردهای ساختمانی را انکشاف داده و در تمامی ولایات تیم های انجینری را تشکیل داده است تا از تطبیق این استندردها نظارت نمایند. این ریاست به طور مستمر سیستم های پلان گذاری و نظارت خویش را تقویت می نماید تا از دسترسی اطفال به فضای تعلیمی مصون و مناسب اطمینان حاصل کند.

برنامه فرعی 2.5: انکشاف اداره معارف
هدف کلی
فراهم نمودن سهولت ها و خدمات حمایوی مؤثر، اقتصادی و شفاف برای تطبيق موفقانه برنامه های معارف در سرتاسر کشور
اهداف
•    تطبيق اصلاحات در ساختار های اداری، اجرائیوی، قواي بشري، تدارکات و سيستم هاي لوجستيك جهت افزایش موثریت پرسنل و اداره برای تطبیق موفقانه برنامه های تعلیم و تربیه
•    استمرار كوشش ها جهت انكشاف يك سيستم مالی مؤثر و شفاف به منظور تطبیق برنامه بودجه سازی به اساس برنامه در مرکز و ولایات، تسهیل به موقع پرداخت های مالی و ارائه گزارش های مالی تحلیلی برای تصمیم گیری بهتر
•    معرفی و شامل ساختن تکنولوژی معلوماتی و ارتباطی معاصر در نظام معارف برای بلند بردن مؤثریت کار افراد و ادارات معارف به منظور تطبیق موفقانه برنامه های تعلیم و تربیه
•    کسب زمین و طی مراحل قانونی ملکیت برای اعمار همه مراکز تعلیمی و ثبت تمام املاک و جایداد های معارف در يك ديتابيس مركزي
•    ایجاد و تقویه سیستم آگاهی از خطرات احتمالی و هماهنگی با مردم محلات و نهاد های امنیتی به منظور پیش گیری از حوادث و محافظت از ادارات، مراکز تعلیمی، کارمندان و شاگردان معارف.
وزارت متعهد است تا پروسه غیرمرکزی سازی و تفویض اختیارات بیشتر به سطوح غیرمرکزی، و اصلاح و ساده سازی پروسیجرهای مالی و اداری را تطبیق نماید. به همین منظور، وزارت به گسترش سیستم معلومات اداره مالی افغاستان و بودجه سازی بر اساس برنامه را به ولایت و ولسوالی ها ادامه می دهد تا بتواند مصارف برنامه ها را نظارت نموده و گزارش تهیه نمايد. همچنین، وزارت استفاده از تکنالوجی ارتباطی و معلوماتی را جهت بهبود موثریت نظام تعليم و تربيه در تمامی سطوح گسترش خواهد داد.
یکی ديگر از اولویت های وزارت تشویق کشورهای کمک کننده به تطبیق کمک هایشان از طریق بودجه اصلی دولت به جای مصرف آنها از طریق بودجه خارجی دولت می باشد. این امر باعث می شود تا موثریت کمک ها افزایش یافته و وزارت بتواند با تخصیص بودجه به اولویتهای وزارت، از نابرابری دسترسی وکیفیت معارف در ولایات جلوگیری نماید. بخش خصوصی نیز تشویق خواهد شد تا در تطبیق پلان استراتژیک معارف نقش بیشتری را ايفا نموده، اما در عین تلاش می شود تا موقعیت نظارتی دولت در این پروسه حفظ گردد.
قانون خدمات ملکی، پروسیجرهای استخدامی و سیستم رتب و معاشات همگی تصویب شده و وزارت شروع به استخدام پرسنل بر اساس تشکیل نو و سیستم رتب و معاشات نموده است. به دلیل محدودیت های مالی و ظرفیت پایین وزارت، فقط 46 هزار معلم و کارمند در سال 1388 بر اساس سیستم رتب و معاشات استخدام می شوند. مابقی کارمندان از مجموع 206 هزار كارمند وزارت تا پایان سال 1391 از طریق این پروسه استخدام خواهند شد. امتحان ملی لیاقت معلمان نيز به عنوان بخشي از اين پروسه تطبیق خواهد شد.
در طول سه ساله اخیر، حمله بر مکاتب و شاگردان افزایش یافته است. وزارت باید امنیت تمامی شاگردان، معلمین و مکاتب را حفظ نماید. وزارت با همکاری ارگانهای امنیتی و مردم محل، خطراتی را که متوجه مکاتب می باشد شناسایی نموده و اقدامات لازم حفاظتی را اتخاذ خواهد نمود. استخدام مسئولین امنیتی بخشي از اين تصميم مي باشد تا وزارت را در این امر یاری نمايد.

برنامه فرعی 3.5: انکشاف مدیریت استراتژیک
هدف کلی
افزایش مؤثریت، مفیدیت، حسابدهی و شفافيت وزارت معارف در سطح استراتیژیک و در چوکات قوانین ملی و تعهدات بین المللی
اهداف
•    تا سال 1393، تمامی پالیسی ها، مقرره ها، طرزالعمل ها و سایر اسناد تقنینی، مورد بازبینی و تجدید نظر قرار می گیرند.
•    نقش وزارت معارف در هماهنگي پروژه هاي كه از طريق بودجه انكشافي خارجي تمويل مي شود بر اساس اولویت های وزارت افزایش خواهد یافت و وزارت کشورهای کمک دهنده را متقاعد خواهد ساخت تا بودجه های کمکی خود را از طریق بودجه اصلی به وزارت اختصاص دهند.  
•    وزارت معارف به تمامی شکایات ثبت شده مراجعین در زمان لازم رسیدگی خواهد کرد.
•    پلان های عملیاتی ملی و ولایتی به طور سالانه انكشاف يافته و فعالیت های عمده وزارت ارزيابي مي شود.
•    سیستم معلوماتی اداره معارف در مرکز و ولایات تقويت شده و بيشتر انكشاف داده مي شود.
•    گزارش های معياري ربعوار و سالانه تهيه و نشر مي شود.
 
قانون معارف افغانستان در سال 1387، ترتیب و توسط کابینه تصویب گردید و در حال حاضر، پارلمان آن را بررسی می نماید. همچنین مقرره موسسات تعلیمی خصوصی در اواخر سال 1385 تهیه، تصویب و منظور گردیده است. تجدید نظر لوایح و طرزالعملهای معارف نیز مطابق قانون معارف در جریان است.
پروسه پلانگذاری عملیاتی در مرکز و ولایات شروع شده است. وزارت در نظر دارد تا این پروسه را تقویت نمايد و تا سال 1393 تمامی ریاست ها، ولایات و ولسوالی ها مسئولیت انکشاف پلانهای عملیاتی سالانه و بودجه آن را بر اساس نیازهای تشخیص شده شان به عهده خواهند گرفت. ریاست پلان و ارزیابی هم کمکهای لازم را در این عرصه ارائه می نماید. این پروسه شامل تعیین فعالیتهای اصلی برنامه های وزارت و تخمین هزینه های آنها می باشد. این امر باعث سهولت در انکشاف پلان ها و پروپوزل های استندرد و تطبیق فعالیتها می شود. 
سیستم معلومات اداره تعلیم و تربیه انکشاف یافته و سروی های جامع در سالهای 1386 و 1387 تطبيق گرديد. برای حصول اطمینان از اینکه همه مؤسسه های تعلیمی به معلومات مورد ضرورت شان دسترسی داشته باشند، وزارت استفاده از سیستم معلومات اداره تعلیم و تربیه را در سراسر کشور ترویج می کند. همچنین وزارت یک سیستم مراقبت و ارزیابی و گزارش دهي جامع را برای استفاده در مراقبت مستمر از تطبیق پلان استراتژیک ملی معارف افغانستان و ارزیابی فعالیتهای اصلی معارف ایجاد خواهد نمود.
واحد انسجام کمک ها تقویت می شود و نماینده های این واحد در ولایات اعزام می شوند تا از تمویل کافی پروژه های معارف اطمینان حاصل شود و هماهنگی میان وزارت و همکاران انکشافی آن بهبود یافته و فعالیتهاي آنها با پلان استراتژیک ملی معارف همسو باشد.
برقراری ارتباط با رسانه ها به منظور نشر معلومات در زمینه فعالیتها و دستاوردهای وزارت و فراهم آوری معلومات برای عامه مردم یکی دیگر از اولویت های وزارت می باشد. ویب سایت وزارت نیز به طور مستمر تجدید می شود تا معلومات جدید در زمینه قوانین، مقرره ها، پلان ها و معلومات ضروری دیگر در اختیار مردم قرار گیرد.

تطبیق، مراقبت وارزیابی
تشکیل اصلاح شده وزارت با ساختار پلان استراتژیک مطابقت دارد. تحت رهبری وزیر معارف، هر كدام از پنج معین مسئولیت یکی از برنامه های پلان استراتژیک را به عهده خواهدداشت. روسای مرکزی و ریاست های معارف ولایات هر کدام مسئول اجرای یکی از بخش های پلان خواهد بود. مردم محل، سازمانهای غیر دولتی، و سکتور خصوصی در تطبیق پلان استراتژیک سهم خواهند گرفت. هر ساله به منظور تطبیق فعالیتهای موجود در سراسر کشور، پلان های عملیاتی سالانه انکشاف خواهد یافت. تطبیق برنامه ها توسط مسئولین در سطوح مختلف ملی، ولایتی و ولسوالی نظارت خواهد شد. سیستم معلومات اداره تعلیم و تربیه تقویت شده و در سطح ولایات ایجاد می شود تا پروسه جمع آوری معلومات به منظور مراقبت و ارزیابی فعالیتهای پلان تسهیل شود. وزارت از مخاطرات، مشكلات و محدودیت های موجود در تطبیق پلان آگاه است و پلان های مشخصی را برای کاهش آنها انکشاف داده است.
وزارت در همکاری با بورد انکشاف معارف نشست های شش ماهه ای را برگزار خواهد نمود تا عملکرد برنامه ها از جمله آنهایی که توسط وزارت معارف، سازمان های غیر دولتی، سکتور خصوصی و دیگر همکاران تطبيق مي شود، مورد بررسی قرار گیرد. این پروسه شامل دو جلسه بررسي شش ماهه می باشد که اولین بررسي پیشرفت هاي حاصل شده در سال مالی قبلی را مورد بررسی قرار داده و دیگری پلان کاری و بودجه سال آینده را بررسی می کند. پروسه تطبیق پلان استراتژیک به طور مستمر مورد مراقبت قرار گرفته و گزارشهاي دوره ای تهیه می شود. مراقبت از تطبیق پلان شامل سه عنصر خواهد بود: مراقبت از پیشرفت به سوی اهداف تعیین شده، مراقبت از نحوه مصرف منابع، و مراقبت سهم گیری همکاران انکشافی که از طریق بودجه خارجی برنامه های معارف را در افغانستان تمویل می نمایند. همچنین، تحقیقات و بررسي هاي مستقل نیز جهت اندازه گیری نتایج به دست آمده از برنامه ها و ساحات معارف موجود در پلان استراتژیک تطبيق خواهد شد. ارزیابی میان مدت و نهایی نیز از پلان استراتژیک صورت خواهد گرفت. در ارزیابی نهایی، نتایج به دست آمده از پلان استراتژیک با توجه به وضعیت کلی معارف افغانستان مورد ارزیابی قرار گرفته و درس های آموخته شده از تطبیق پلان مورد بررسی قرار می گيرد. نتایج این ارزیابی ها در انکشاف پلان بعدی مورد استفاده قرار خواهد گرفت.  
هزینه ها و بودجه
دستیابی به اهدافی که در پلان استراتژیک ملی معارف گنجانیده شده است و نائل شدن به اهداف انکشافی هزاره سوم (MDGs) و تعلیم و تربیه برای همه (EFA) به هزینه زیادی نیاز دارد. در مقایسه با پنج سال قبل، افزایش ناگهانی شاگردان و توجه همگان به ارتقای کیفیت معارف تقاضای بیشتری را فراروی وزارت معارف قرار داده است. وزارت باید شاگردان جدید را شامل مکاتب بسازد، مکاتب جدید بسازد، معلمان جدید بیشتری را استخدام و در زمینه ستندردهای بالاتر دانش و مهارت، آموزش دهد. وزارت در عین حال باید تغییرات کوتاه مدتی را که تأثیرات درازمدتی را به جا می گذارد مدیریت نماید. همچنین، تطبيق سیستم دولتی رتب و معاشات هزینه زیادی را در بردارد. با اين حال، آموزش حق اولیه تمامی اطفال و بزرگسالان این کشور بوده و یک پیش نیاز ضروری برای پروسه های دموکراتیک و سهم گیری و مشارکت مردم می باشد. تعلیم و تربیه زیربنای رشد قوای بشری مورد نیاز برای رشد اقتصادی بوده و در اعاده صلح و اتحاد نقش مهمی را ايفا می کند.
به دلیل افزایش شمولیت شاگردان و بر اساس معيار نسبت معلم به شاگردان، حدود 165 هزار کارمند جدید در طول پنج سال آینده استخدام خواهد شد. در طول پنج سال آینده یک افزایش در نسبت مصارف غیرمعاشی (بودجه کد 22 و 25) (32 فیصد مصارف غیر معاشی تا سال 1393) پیشنهاد می شود تا مواد درسی کافی برای شاگردان و مکاتب فراهم گردد، تعمیرات جدیدی اعمار و تعمیرات موجود ترمیم گرديده و به منظور تقویت مراقبت و نظارت، هزینه های سفر مراقبان و ناظران نیز فراهم شود. به دلیل عدم وجود منابع داخلی، دولت افغانستان قادر نخواهد بود تمامی هزینه های معارف را از طریق بودجه عادی خویش فراهم سازد. بنابراین، همکاری کشورهای مساعدت کننده برای نيل به اهداف پلان استراتژیک، اهداف انکشافی هزاره و اهداف تعلیم و تربیه برای همه لازم و حتمی می باشد.  

وزارت معارف

پلان استراتيژيك ملي معارف 1389-1393/2010-2014

همه 5 برنامه داراي اولويت معارف

ميليون افغاني (000,000: افغاني)

خلاصه هزينه ها

1387

واقعي

1388       پيش بيني شده

1389 تخمين شده

1390 تخمين شده

1391 تخمين شده

1392 تخمين شده

1393 تخمين شده

مجموع
1389-1393

مصارف عادي

 

 

 

 

 

 

 

 

معاشات (21)

11,307

12,749

21,262

26,980

31,408

35,892

40,407

155,948

املاك و خدمات (22)

1,465

1,319

3,827

5,396

6,910

8,614

10,506

35,253

خريداري ها (25)

338

42

850

1,349

1,885

2,512

3,233

9,829

مجموع مصارف 5 برنامه از بودجه عادي

13,110

14,110

25,940

33,725

40,203

47,018

54,145

201,030

بودجه انكشافي

3,030

9,929

35,802

37,318

41,761

44,749

45,128

204,758

مجموع مصارف 5 برنامه

16,140

24,039

61,742

71,043

81,964

91,767

99,273

405,788

خلاصه مصارف بر اساس هر برنامه (بودجه عادي و انكشافي)

 

ميليون افغاني (000,000: افغاني)

1387 واقعي

1388       پيش بيني شده

1389 تخمين شده

1390 تخمين شده

1391 تخمين شده

1392 تخمين شده

1393 تخمين شده

مجموع
1389-1393

برنامه 1:تعليمات عمومي و تعليمات اسلامي

11,223

13,298

25,632

32,506

38,595

44,688

51,300

192,721

برنامه 2:انكشاف نصاب تعليمي، تربيه معلم و آموزش ساينس و تكنالوژي

1,261

4,213

7,207

6,696

7,469

8,608

6,824

36,805

برنامه 3:تعليمات تخنيكي و مسلكي

447

1,281

1,137

1,583

2,006

2,451

3,009

10,187

برنامه 4: سواد آموزي

234

543

2,695

3,105

3,486

4,008

4,287

17,580

برنامه 5: انكشاف اداره معارف

2,975

4,704

25,071

27,152

30,409

32,012

33,853

148,496

 

مجموع 5 برنامه

16,140

  24,039

 61,742

 71,043

 81,964

 91,767

  99,273

 405,788