معارف در کجا بود و در چه حالت قرار داشت؟

جنگ، ناآرامی های داخلی و منازعات مسلحانه میان سالهای ۱۳۵۷ و ۱۳۸۱ تمامی عرصه های زندگی، زیربنا های اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی در افغانستان را کاملا از بین برده و یا متضرر ساخته بود. میکانیزم های عرضۀ خدمات اجتماعی به شمول معارف نیز تا حد زیادی متلاشی و حتی شیرازه آن از میان رفته بود. اداره موقت افغانستان در سال ۱۳۸۱ چه از نگاه نیروی بشری دارای ظرفیت و مهارت های لازم و چه از نگاه ساختمان و زیربنا یک نظام ناقص و معیوب معارف را به ارث برده بود که توانائی محدود ارایۀ خدمات تعلیمی و تربیتی را داشت و کیفیت آن جداً زیر سؤال بود. احصائيه های ذیل صرف پاره ای از مشکلات موجود در آن مقطع زمانی  را نشان میدهد:

 

  • کمتر از یک ملیون پسر در ۳۴۰۰ باب مکتب تعلیمات عمومی توسط ۲۰۷۰۰ معلم مصروف تعلیم بودند و سیستم معارف آن زمان پاسخگوی نیازمندی های مردم نبود.
  • نصاب تعلیمی واحد، ملی و معیاری و کتب درسی ستندرد موجود نبود.
  • صرف چهارباب دارالمعلمین در چهار ولایت با داشتن۴۰۰  تن محصل و ۵۰ تن استاد که همه از طبقه ذکور بودند، فعال بود.  
  • به تعداد
  • ۳۸ باب مکتب تعلیمات مسلکی وحرفوی قسماً فعال بود که ۱۵۰۰ تن متعلم و ۵۰ تن استاد از طبقه ذکور در آن مصروف  تعلیم و تدریس بودند.
  •  سالانه فقط ۲۲۰۰۰ تن شاگرد از طبقه ذکور در کورس های سواد آموزی آموزش می دیدند.
  • تنها۷۹۰۰ تن محصل در ۱۵ موسسۀ تحصیلات عالی شامل بودند.