برنامه (GPE) / افغانستان - وزارت معارف

برنامه (GPE) / افغانستان


برنامه مشارکت جهانی برای تعلیم (Global Partnership for Education)
برنامه مشارکت جهانی برای تعلیم یا GPE که قبلاً بنام مسیر آموزش سریع برای همه یاد می شد در سال 2002 تاسیس گردید تا کشورهای فقیررا در رسیدن به اهداف نهاد (تعلیم برای همه) کمک نماید. در 12سال گذشته اعضای مشارکت جهانی برای تعلیم از 7 کشور به 64 کشود افزایش یافته تا کیفیت و دسترسی به تعلیم سهل تر و همه گانی گردد.

عضویت افغانستان در مشارکت جهانی برای تعلیم :

برنامه مشارکت جهاتی برای تعلیم افغانستان درمارچ 2011 توسط گروپ کمک کننده که از طرف کانادا، دنمارک، اداره USAID رهبری میگردید به امضاء رسید که بعدا توسط  16 کشور کمک کننده دیگر نیز مورد تصویب و موافقه قرار ګرفت . در ماه نوامبر سال 2011  بودجه  55.7  میلیون دالر امریکای برای سه سال  به تصویب رسید.بر اساس پلان اولی، برنامه باید در ماه جولای 2012  آغاز میګردید اما به علت  تاخیر در انتقال بودجه، برنامه رسماٌ در ماه جنوری 2013 برای سه سال 2013 – 2015 آغاز گردید.

هدف کلی برنامه GPE:

هدف کلی  برنامه مشارکت جهانی برای تعلیم افغانستان دسترسی عادلانه به تعلیم برای آنعده مناطقی  است که دارای  مشکلات ذیل میباشند :

نداشتن دسترسی به آموزش ابتدایی، وجود موانع سنتی در راه  شمولیت در مکتب، عدم وجود شرایط مناسب آموزش برای دختران و همچنان کمبود آلیات در سبیل  ظرفیت سازی وزارت معارف در جهت ادامه  آموزش. برنامه مشارکت جهانی برای تعلیم افغانستان   این چهار هدف را در هر ولسوالی تحت پوشش برنامه ،همزمان تطبیق خواهد کرد.

تمویل منظور شده: 55.7USD برای سه سال از ۲۰۱۲-۲۰۱۵

برنامه مشارکت جهانی برای تعلیم دارای چهار اولویت ذیل میباشد.

برنامه مشارکت جهانی برای تعلیم چهل ولسوالی و 13 ولایت ( بادغیس ،دایکندی،فراه ،هلمند،غور،کندهار، خوست، نیمروز، نورستان، پکتیکا، پکتیا، ارزگان و زابل) را تحت پوشش خود دارد. برنامه مشارکت جهانی برای تعلیم وبرنامه طرح موقت آموزش شامل چهار اولویت مرتبط به هم بوده و فرصت را به منظور استفاده موثر از تجربیات قبلی مهیا میسازد که شامل موضوعات ذیل اند:

اولویت اول: تقویه اجتماع, بسیج اجتماعی و سیستم حکومتداری در سطح محلات

این اولویت دو ستراتیژی دارد:  (i)هدف اصلی استراتیژی اول  حصول تفاهم و ایجاد راه حل برای مشکلات فرهنگی، سیاسی و اقتصادی جامعه و تشویق مردم  برای کسب تعلیم، نگهداری و حمایت از مکاتب بالخصوص مکاتب دختران و افزایش شمولیت شاگردان به مکاتب میباشد.   (ii) هدف استراتیژی دوم سهم گیری افراد جامعه در تطبیق نمودن پلان بهبود مکاتب (School Improvement Plan) میباشد که هدف اصلی آن مرکزی ساختن مفهوم واقعی معارف باکیفیت ، درسطح مکاتب میباشد.

ستراتیژی اول: بهبود جامعه و کارمندان اجتماعی در رابطه با تعلیم:

هدف اصلی تفاهم و راه حل بر مشکلات فرهنگی ، سیاسی و اقتصادی جامعه و تشویق آنها به کسب علم، تعلیم میباشد. تشویق جامعه برای حمایت از کسب علم، تعلیم ، نگهداری و حمایت از مکاتب بالخصوص مکاتب دختران و ازدیاد بخشیدن شمولیت شاگردان به مکاتب جز اولویت برنامه اول میباشد.

هدف اول دارای سه فعالیت کلیدی میباشد:

فعالیت 1: گسترش و تقویت جامعه از طریق دستورالعمل ها و مواد آموزشی توسط کارمندان اجتماعی در جهت نگهداری از مکاتب، بخصوص مکاتب دختران و حمایت از تعلیم دختران
فعالیت 2: متعهد ساختن سران مذهبی، شخصیت های متنفذ قومی، سیاسی و بزرگسالان در جهت انکشاف تعلیم به ویژه تعلیم دختران
فعالیت 3: توسعه و تطبیق اهداف ارتباطی در سرتاسر کشور در پیوند با معارف بشمول تعلیم دختران

ستراتیژی ددم: ارتقا کیفیت تعلیم در مکاتب School Improvement Plan

هدف استراتیژی دوم سهم گیری افراد جامعه در تطبیق نمودن پلان بهبود مکاتب (School Improvement Plan) میباشد که هدف اصلی آن مرکزی ساختن مفهوم واقعی معارف باکیفیت ، درسطح مکاتب میباشد.

هدف دوم دارای دو فعالیت کلیدی میباشد:

فعالیت 1: تقویت شوراهای مکاتب نقش و مسوولیت های آنها در ارتباط با برنامه پلان بهبود مکاتب(SIP) توسط کارمندان اجتماعی
فعالیت 2: برای هر مکتب  مقدار  $18,282در چارچوب پلان بهبود مکتب SIP درنظر ګرفته شده است که شامل بهبود زیربناء ها از جمله حفر چاه آب آشامیدنی ،  اعمار تشناب ها و دیوارهای احاطوی مکاتب می باشد.

بودجه برای تطبیق این اولویت 22.7 $میلیون دالر امریکایی میباشد که (41 در صد) هزینه (GPE)را تشکیل میدهد.

اولویت دوم:تقویه و توسعه روش های متبادل برای تعلیم

هر گاه سیستم رسمی و یا هم سنتی در بخش تعلیم ناکام گردد ، باید راه برد های متعددی غرض کامیابی و موفقیت آن جایگزین شوند. بنابر این، هدف اولویت دوم برنامه مشارکت جهانی برای تعلیم (افغانستان) افزایش و دسترسی به تعلیم ابتدائی از طریق راهکارهای متعدد (ایجاد صنوف محلی، صنوف تسریعی و تعلیمات در مساجد) میباشد. علاوه بر آن این اولویت برنامه بازگشایی مکاتب مسدود شده در افغانستان را نیز برعهده دارد.

ستراتیژی اول: گسترش و حمایت از معارف از طریق راه برد های متعدد

هر گاه سیستم رسمی و یا سنتی تعلیم ناکام گردد برای راه حل ، باید راه برد های متعدد جایگزین روش قبلی و سنتی شود. بنابر این هدف برنامه دوم افزایش و دسترسی به تعلیم ابتدائی از طریق راهکار های متعدد میباشد که در ذیل از آن یاد آورمیشویم:

ایجاد صنوف محلی (Community – Based Education)
ایجاد صنوف تسریعی(Accelerated Learning Program) )
برنامه آموزش محلی (CBE) یگانه روش موفق در عرصه تعلیم میباشد، که موفقانه خدمات آموزش را برای دختران بیشتر از پسران ارائه نموده و توانسته کمبود دختران را در عرصه کسب علم،تعلیم کاهش دهد در ضمن برنامه آموزش محلی بر مشکلات امنیتی فایق آمده و در اکثر مناطق نا امن به فعالیت  موفقانۀ خود ادامه میدهد.

این هدف با به کا ر بردن 3 فعالیت ذیل تطبیق میشود.

فعالیت 1: نقشه برداری از مکاتب و شناسایی ساحات که کمتر مورد استفاده قرار میگیرند و جایگزین شدن صنف های  برنامه آموزش تسریعی (ALP) و برنامه آموزش محلی (CBE) در ساحات متذکره.
فعالیت 2: ارتباط کارمندان اجتماعی با اهالی و مردم محل جهت شناسایی شاگردان واجدِ شرایط به مکتب و فراهم نمودن سهولت برای آنها در پروسه ثبت نام
فعالیت 3: تدویرصنف های آموزشی  برای معلمین در سطح ولسوالی ها و ولایات و پرداخت معاش معلمین مطابق پالیسی وزارت معارف

ستراتیژی دوم: تقویت آموزش و پرورش در مساجد

از آنجا که  در اغلب اوقات برای اکثر والدین تنها تعلیم  به سطح محلی  و فراګیری از طریق مساجد میسر است  ، این استراتیژی در جستجوی این امر است که چطور بتوانیم  از مساجد من حیث یک محیط  مناسب آموزشی استفاده نموده  وروابط با ملا امامان و علمای کرام را تحکیم ببخشییم. هدف دراز مدت  آن همانا تهیه و تطبیق  برنامه های است که براساس آن شاگردان میتوانند بعد از تکمیل سه سال و  موفقانهء سپری نمودن امتحان نهایی شامل مکاتب رسمی شوند. با این شرط که  مضمون پیداګوژی و مضامین صنوف ابتدایی برای ملا امامان تدریس ګردد تا به وجه احسن این پروګرام به پیش رود.

ستراتیژی سوم: بازگشایی مکاتب مسدود

 هدف این ستراتیژی بازگشایی 300 باب مکتب از جمله 450 مکتب مسدوداست. باز گشایی هر مکتب در هر ولایت ناامن تاثیر مثبت بالای مردم داشته زیرا بر علاوه اینکه  دسترسی اطفال به تعلیم برای جامعه نمادین بوده بلکه عزم آنهارا درقبال تعلیم طفال شان راسخ تر میسازد.

هدف یاد شده با به کا ر بردن 2 فعالیت ذیل تطبیق میشود:

فعالیت 1: تشویق سران سیاسی، مذهبی، بزگسالان و غیره اشخاص بانفوذ جهت بازگشایی مکاتب.
فعالیت 2:   تخصیص بودجه اضطراری برای بازګشایی مکاتب مسدود.

بودجه برای این اولویت 19.2 میلیون دالر آمریکایی میباشد که (35درصد) هزینهء  (GPE)را تشکیل میدهد

اولویت سوم: افزایش معلمین اناث  و واجد شرایط در مناطق که سطح عدم تساوی جنسی  قرار دارند

هدف این اولویت برنامه این است که تعداد دختران در مکاتب ولسوالی های تحت پوشش  از طریق ازدیاد معلمین مسلکی اناث افزایش یابد. این اولویت سه استراتیژی دارد،  دو ستراتیژی  همکار هدف اصلی بشمار می روند:   (i)ایجاد سیستم حمایوی برای معلمین اناث در سطح محلات  (ii) استخدام، تریننګ و اعزام معلمین اناث از مراکز شهرها به سطح محلات. این دو استراتیژی توسط  استراتیژی سوم تقویه می گردد  (iii)که ایجاد سیستم برای استخدام، تریننګ و اعزام معلمین اناث به سطح محلات میباشد.

ستراتیژی اول: توسعهء  حمایت اجتماعی ازمعلمین زن در سطح ولسوالی ها و قریه جات

توجه و تمرکز بر افزایش معلمین زن در دهات نا امن و دور افتاده از جمله اولویت های برنامه سوم مشارکت جهانی برای تعلیم میباشد. با توجه به تعداد شاگردان دختر، مکاتب و لیسه های دهاتِ دورافتاده  و نا امن به کمبود معلمین زن مواجه استند یکی از اهداف برنامه سوم، افزایشِ ثبت نام و یا شمولیت دختران در مکاتب از طریق گسترش در تعداد و کیفیت معلمین زن میباشد

ستراتیژی دوم: استخدام، آموزش و اعزام معلمین زن از شهر ها به ولایات

فعالیت 1: استخدام وآموزش معلمین با تجربه (زن) صنف (12 و بالا تر) و اعزام آنها با محارم شرعی شان در مناطق دورافتاده و ناامن
فعالیت 2: تطبیق سیستم رسمی که بر اساس آن معلمین  مسلکی اناث با وزارت معارف قرارداد سه ساله امضا خواهند کرد. در ضمن، معلمین پول اضافی برای اعزام شان از مرکزبه ولایات اخذ خواهند کرد.

ستراتیژی سوم:  طرح و توسعه سیستم برای آموزش و استخدام معلمین زن در سطح محلی

فعالیت 1: دختران واجد شرایط تحت آموزش قرار خواهند گرفت تا منحیث معلم در صنوف ابتدایی در مکاتب دخترانه محلات شان ایفای وظیفه نمایند. این طبقه دختران آموزش دیده از طریق برنامه های آموزش تسریعی شناسایی میشود.
فعالیت 2: طرح سیستم تخنیکی و حمایت از آن که بر اساس طرح هذا معلمین استخدام، و جواز استقامت کاری و تخصص دریافت خواهند نمود. پروسه متذکره به شکل دوامدار جریان خواهد داشت و شامل سیستم وزارت معارف خواهد گردید.

بودجه این اولویت 6.9 میلیون دالر امریکایی میباشد که ( 12 در صد) هزینهء (GPE) را تشکیل میدهد.

اولویت چهارم: بهبود سیستم اداری و پالیسی در وزارت معارف

هدف اصلی این اولویت بهبود وموثریت اهداف، پلان ګذاری و پروسه های تطبیق و همآهنګی برنامهای وزارت معارف میباشد. این اولویت سه استراتیژی دارد:  که  مسؤلیت (i) تقویت پالیسی ها (ii) ارتقاء ظرفیت وزارت معارف برای بهبود در برنامه ریزی ها  و نظارت  (iii) و ارتقاء مدیریت، همآهنګی،تحرک منابع در وزارت معارف را برعهده دارد.  هریک از این ستراتیژی ها  به سه اولویت دیګر نیرو میبخشد و تجارب بدست آمده آنها را بالا می برد.

هدف اصلی پروگرام چهارم بهبود بخشیدن و موثریت اهداف، پلان گذاری و پروسه های تطبیق همآهنگی پروگرام های وزارت معارف میباشد

ستراتیژی اول: تقویت پالیسی ها

فعالیت 1: تقویت شورایِ علمی هیئت مدیره معیار منحیث نهاد مسوول برای وزارت معارف،انکشاف اهداف و تجدید نظر در آن ها ، شفاف بودن وظایف، ، تعریف طرزاُلعمل ها و سایر پروسه های تعلیم منحیث نهاد مسوول، مسوولیت شورایِ علمی هیئت مدیره معیار ها میباشد.
فعالیت 2: همزمان با در نظر داشت بهبود کار بالای سه اولویتِ برنامه مشارکت جهانی برای تعلیم (GPE) ، اهداف و پالیسی ها، طرزالعمل ها و معیار ها انکشاف داده خواهد شد که قرار ذیل اند(1):  کارمندان اجتماعی (2) نظارت از مکتب ( 3) گسترش و حمایت از معارف از طریق راه برد های متعدد وانتقال از سیستم غیر رسمی به سیستم رسمی کسب علم و ودسترسی  به مکتب و (4 ) ازدیاد معلمین مسلکی و واجد شرایط و ارتقا آموزش  و کسب علم برای دختران به درجه عالی.

ستراتیژی دوم: ارتقا ظرفیت وزارت معارف برای بهبود برنامه ریزی و  نظارت

هدف این ستراتیژی ارتقا ظرفیت معارف باالخصوص تقویت سیستم معلوماتی وزارت معارف میباشد.

فعالیت 1:  تکمیل و تقویت سیستم معلوماتی وزارت معارف ( EMIS) نخست از طریق نظارت و ارزیابی مکاتب در سطح مراکزو ولایات .

ستراتیژی سوم: ارتقا مدیریت، همآهنگی و منابع اجتماعی در وزارت معارف

فعالیت 1: این خطِ مش طریق تاسیس واحدِ انسجام و همآهنگی برنامه (GPE) تحت رهبری دفتر مقام معارف تطبیق میگردد. واحد انسجام و همآهنگی برنامه (GPE) نقش رهبری کننده و همآهنگ کننده را در داخل وزارت   ایفاخواهد میکند. علاوه بر آن برنامه مشارکت جهانی برای تعلیم افغانستان برای ارتقا ظرفیت در وزارت معارف کارمندان تخنیکی را به  ریاست های ذیدخل برنامه استخدام مینماید.

بودجه این اولویت6.5  میلیون دالر امریکایی میباشد که (12در صد) هزینهء  (GPE) را تشکیل میدهد.