سوال او ځواب

  • له یک ټلوېزیون سره د پوهنې د سرپرست وزیر ښاغلي ډاکټر محمد میرویس بلخي ځانګړې مرکه

  • افغان نجونو ته د میاشتني عادت لارښود چمتو شوی

    سرچینه: بي بي سي پښتو

    د ماشومانو لپاره د ملګرو ملتونو یونیسف او د افغانستان پوهنې او روغتیا وزارتونو په ګډه یو لارښود کتابګوټی چمتو کړی دی، چې د چارواکو په وینا له پېغلو نجونو سره به د ښځینه میاشتني عادت پر مهال روغتیايي تدبیرونو کې مرسته وکړي.
     
    له دې مخکې افغان چارواکو د یونیسف په مرسته یوه څېړنه هم کړې، چې له مخې یې ویل کېږي ۵۰ سلنه افغان نجونې د بلوغت مهال نښو نښانو په اړه معلومات نه لري.
     
    یونیسف د لارښود کتابګوټي چمتو کولو د غونډې په مناسبت یوې اعلامیه کې ویلي، ځینې افغان نجونې د میاشتنی عادت پر مهال ښوونځي ته نه ځي او ان د غیر حاضرۍ له کبله له ښوونځي محرومېږي.
     
    د پوهنې وزارت سرپرست میرویس بلخی وايي، په لارښود کتابګوټي کې ټولو کلتوري، دودیزو او دینی مسایلو ته پام شوی دی. د افغانستان عامې روغتیا وزیر فیروز الدین فیرزو په وینا په افغانستان کې ۵۰ سلنه نجونې د میاشتني عادت له پیله مخکې په دې اړه معلومات نه لري.

    یونیسف مسوولین هم د افغان چارواکو دغه خبرې تاییدوي او وايي، ۳۸ سلنه نجونې د میاشتني عادت پر مهال ښوونځي ته له تلو پاتې کېږي.

     
    په کتابګوټي کې د میاشتني عادت پیلېدو څرنګوالي، بیالوژیکي بدني بدلونونو اود دغې ځانګړې مودې د احتیاطي تدبیرونو په اړه پېغلو نجونو ته لار ښوونې شوې دی.
     
    لارښود په پښتو او دري ژبو لیکل شوی او افغانستان کې د یونیسف استازې عادله خدر وايي، له نجونو سره به مرسته وکړي، چې د میاشتني عادت پر مهال ښوونځي ته له تلو پاتې نه شي.
     
    نوموړې وايي، دې سره نجونې پر ځان بارو ومومي او د روغتیايي احتیاطي تدبیرونو په تړاو به معلومات ومومي.
     
    د افغانستان پوهنې وزارت چارواکو په خبره دغه لارښود د افغانستان په لر او بر کې له ښځو سره له سلا مشورو وروسته لیکل شوی، چې لومړی به د ښوونځیو زده کونکو او وروسته له ښوونځیو بهر نجونو ته ووېشل شي.
     
    دغسې یو لارښوود په ځانګړې توګه د ښوونکیو لپاره چمتو شوی دی. پوهنې وزارت وايي ښځینه میاشتنی عادت په افغانستان کې داسې یوه موضوع ده، چې ډېرې خبرې پرې نه کېږي او له همدې کبله یې په اړه ډېرې خبرې نه کېږي.

  • په کابل کې د زرګونو ښځینه قراردادي ښوونکو د وړتیا لوړونې ملي روزنیز پروګرام پيل شو

    سرچېنه: آزادی راډیو
     
    په کابل کې د افغان مېرمنو د وړتیا لوړولو يا پروموټ او د افغانستان د پوهنې وزارت په ګډې همکارۍ، د ۲۵۰۰ قراردادي ښځینه ښوونکو د ظرفیت لوړونې د ملي پروګرام پرانیسته وشوه.
     
    د افغان حکومت اجرائیه رئیس عبدالله عبدالله د شنبې په ورځ په کابل کې د دغه پروګرام د پرانیستې مراسمو ته وویل چې دا شان پروګرامونه د افغانستان د پوهنې او ښې راتلونکې لپاره ډېر مهم او اړین دي.
     
    عبدالله عبدالله زیاته کړه:
     
    "دغه پروګرام چې ابتدايي او ثانوي ښوونځي تر پوښښ لاندې نیسي، د ملي يووالي حکومت يې ملاتړ کوي او هیله لرو چې دغه پروګرام د پوهنې او روغتیا وزارت په همکارۍ په کامیابۍ سره ترسره شي چې په کاري چاپېریال، ورځني ژوند او کارموندنې په برخه کې اغېزمن واقع شي."
     
    ښاغلي عبدالله وویل چې د ښوونې او روزنې د کیفیت لوړول د افغانستان د ودې او پرمختګ بنسټ جوړوي چې د دې چارې د ترسره کولو لپاره مسلکي ښوونکو ته اړتیا لیدل کېږي.
     
    دا په داسې حال کې ده چې د افغانستان د پوهنې وزارت د معلوماتو له مخې، اوسمهال په ټول هېواد کې يوازې د ثانوي دورې د زدکوونکو لپاره ۵۴ زرو ښوونکو ته اړتیا ده چې دغه وزارت يې له کمښت سره مخ دی.
     
    د دغه وزارت په خبره، تر ټولو جدي ستونزه یې د مسلکي ښځینه ښوونکو کموالی دی.
     
    د ښځینه ښوونکو دا ملي پروګرام په داسې حال کې د پروموټ پروژې په اقتصادي همکارۍ پېلېږي چې د افغانستان د بیارغاونې لپاره د امریکا ځانګړي سرمفتش يا سیګار د پروموټ پروژه په افغانستان کې ناکامه بللې.
     
    سیګار دا هم ویلي چې د دغې پروژې پیسې بې ‌ځایه مصرف شوي او لاسته راوړنه‌ یې یوازې ښو دندو ته د ۵۵ مېرمنو رسول ښودل شوي دي.
     
    په ورته وخت کې د امریکا متحده ایالاتونو د نړیوالې پرمختیايي ادارې د جندر د برخې مشرې سوسن ډي کېمپ چې په يادو مراسمو کې یې ګډون درلود، د افغانستان د ښوونې روزنې د کیفیت لوړولو او د ښځینه ښوونکو د مهارتونو د لوړونې په برخه کې یې د دوامدارې همکارۍ ډاډ ورکړ.
     
    اغلې سوسن کېمپ وویل:
     
    "دا يوه ښه موقع ده چې د ښځو د ظرفیت لوړونې لپاره کار وشي، ځکه حکومت ۱۹ زره کاري بستونه اعلان کړي دي، موږ ډاډه یوو چې دغه روزل شوي او تعلیم يافته ښځې به په بېلابېلو برخو کې له خپل حکومت سره مرستې کوي چې خپلو اهدافو ته ورسېږي."
     
    په ورته وخت کې د افغانستان د پوهنې وزارت سرپرست که څه هم په ټول هېواد کې د مسلکي ښوونکو د کمښت ستونزه مني، خو وايي چې د ورته پروګرامونو له لارې کېدلای شي چې په اوږد مهال کې د مسلکي ښوونکو د کمښت ستونزه او هغه اهداف چې دوی ټاکلي، ورته ورسېږي.
     
  • د افغان نجونو د زدکړو لپاره برتانیا له افغانستان سره اتیا میلیون ډالره مرسته وکړه

    د برتانیا حکومت وايي، د افغان نجونو د زدکړو سره د مرستې لپاره افغانستان ته اتیا میلیون ډالر ور کوي.
    کابل کې د برتانیا سفارت وايي، دا پیسې به نږدې اویا زره افغان نجونو ته د زدکړو زمنیه برابره کړي.
    د برتانیا د حکومت په خبره، ټاکلې ده دا پیسې په دوو روزنیزو پروژو کې ولګېږی چې له مخې به یې افغان نجونې په لومړنیو او منځنیو ښوونځیو کې پرمختګ وکړي.
    د دې پروژو له مخې هڅه کېږي چې افغان دولتي ښوونځیو کې د ښوونې رودې او د ښوونځیو چاپېریال لا ښه شي او د زدکړو نور اړوند پروګرامونه پلي شي.
    د برتانیا سفارت خپل رسمي فیسبوک کې لیکلي: دا چاره له افغان نجونو سره مرسته کوي چې ښې دندې ولري، د ځان او کورنیو ملاتړ وکړي او د افغانستان په وده کې ښه رول ولوبوي.
    د افغانستان پوهنې وزارت د برتانیا د دې مرستې هرکلی کوي او وايي، چې دا پیسې به د افغان نجونو د ښوونې یوه برخه ستونزې اوارې کړي.
    له زدکړو د دوه میلیون د ډېرو نجونو بې برخېتوب
    د افغانستان د پوهنې وزارت وايي، د حکومت له هڅو سره سره لا هم له دوو میلیون ډېرې نجونې له زدکړو بې برخې ديږ
    د دغه وزارت ویاند کبیر حقمل بي بي سي ته وویل: نږدې ۳،۷ میلیونه افغان ماشومان ښوونځیو ته نه ځي، دا ډول پیسو ته اړتیا شته، د برتانیا مرسته د دې ستونزه یوه برخه اوارولی شي.
    برتانیا پر ۲۰۱۳ کال هم له ۶۰ میلیونو ډېر ډالر د نجونو زدکړو ته ځانګړي کړل او د چارواکو په خبره، د هغو پیسو په لګولو سره له څلور لکو ډېرو ماشومانو ته د زدکړې زمینه برابره شوه.
    خو افغانستان کې ښوونه روزنه په تېره د نجونو زدکړې لا هم له ډېرو ننګونو سره لاس او ګرېوان دي.
    دا په داسې مهال ده چې افغان حکومت روان لمریز کال د ښوونې روزنې کال وباله او له حکومتي ادارو یې وغوښتل چې د روزنې د پیاوتیا لپاره همکاري وکړي.

    سرچینه: بي بي سي پښتو
  • کليو پراخيا وزارت معارف ته شاوخوا ۶۰۰۰ ښوونځي جوړوي

  • د خوست د موسی خېلو اوسېدونکو د نجونو تعلیم جبري کړ

    سرچینه: آزادي راډیو

    د خوست د موسی خېلو ولسوالۍ اوسېدونکو په یوه قومي جرګه کې پرېکړه کړې چې د خپلو نجونو د زده کړو مخه به نه نیسي او که کوم چا د دې پرېکړې مخالفت وکړ، نو پنځه زره افغانۍ به قوم ته جریمه ورکوي.
    د منګلو مشران وايي چې د زامنو په شان يې د لوڼو تعلیم هم ارزښت لري، ځکه هغوی باید خپلو خویندو او میندو ته په هره برخه کې د خدمت کولو جوګه شي.
    د منګلو د قوم یاده جرګه چې د موسی خېلو د ځايي چارواکو په بلنه جوړه شوې وه، د نجونو د جبري زده کړو په پرېکړه لیک کې قومي مشرانو او سپین ږیرو لاسلیکونه کړي او د خوست د پوهنې له ادارې يې غوښتي چې په یاده لېرې پرته ولسوالۍ کې نجونو او هلکانو ته د زده کړو وړ شرایط برابر کړي.
    اخوا د خوست د پوهنې ریئس نصیراحمد روښان چې د موسی خېلو ولسوالۍ ته د زده کړو د ښوونیز بهیر د ارزونې په هدف تللی و، وویل چې د نجونو د تعلیم په اړه د مشرانو له قومي پرېکړې سره به یادې ولسوالۍ ته خپله پاملرنه ډېره کړي.
    ښاغلي روښان زیاته کړه، په دې برخه کې به له همکارو ادارو او موسساتو د مرستې غوښتنه وکړي او هیله یې څرګنده کړه چې د دې قومي پرېکړې په پلي کیدو سره به د موسی خېلو په ولسوالۍ کې د نجونو او هلکانو تعلیمي بهیر چټک او اغېزمن شي.
     

     

  • د افغانستان په ښوونځیو کې فارغانو ته د برښنايي شهادت نامو وېش پیل شو

    سرچینه: آزادی راډیو
     
    په افغانستان کې د لومړي ځل لپاره د ښوونځیو د فارغانو لپاره د برښنايي شهادت نامو د وېش لړۍ پیل شوه.
     
    په افغانستان کې د برښنايي شهادت نامو د وېش لړۍ داسې مهال پیل شوې چې دامهال د هېواد په اکثرو ادارو کې سیستم پخوانی او غیر کمپیوټري دی چې د فساد مجودیت او بېلابېلو نورو ستونزو ته یې لار هواره کړې ده.
     
    خو د پوهنې وزارت د نتایجو او شهادت نامو رئیس محمد اسماعیل خطاب د شنبې په ورځ په دې اړه د یوې جوړې شوې غونډې په څنډه کې خبریالانو ته وویل، د نوې کمپیوټري ټکنالوژۍ په وسيله به، تر ډېره د کاغذ پرانیو او د وخت ضایع کېدو مخه ونېول شي.
     
    نوموړي د دغه نوي سیستم د جوړېدو په تړاو وویل:
     
    "مونږ مخکې له مخکې کاغذونه اخیستي دي چې درې لکه زده کوونکي فارغ لرو، د دوی لپاره مو ضروري لوازم ځای پرځای کړي، اوس لپاره پرنټ یوازې مرکزي کېږي او امکانات محدود دي، خو هڅه کوو چې ټولو ولایتونو ته دا پروسه وغځوو،سیستم ته به معلومات داخلېږي او پروسه ساده کوو، ترڅو د زده کوونکو وخت ضایع نه شي."
     
    په دغې نوې پروسه کې د نتایجو سکن کول، سیستم ته د زده کوونکو د کلنیو نمرو داخلول، په درېیو پړاونو کې سیستم ته د داخلو شویو معلوماتو تأییدول، په ځانګړو امنیتي رمزونو سمبال کاغذ کې په چټک او منظم ډول د شهادت نامو چاپول شامل دي.
     
    دغه شان په نويو شهادت نامو کې د ثبت یو ځانګړی کوډ شته چې د هغې په وسېله هره دولتي او غیر دولتي اداره کولای شي چې د زده کوونکي فراغت په انلاین ډول ثبت کړي.
     
    په ورته وخت کې د ښوونځیو یو شمېر فارغان چې د شنبې په ورځ د برښنايي شهادت نامو د اخیستلو لپاره راغلي وو، د یادې پروسې له پیل څخه یې خوښي څرګنده کړه او ویې ویل چې په کمه موده کې وتوانېدل چې دغه شهادت نامې واخلي.
     
    دوی وایي،
     
    "یلدا امیري یم، له دولسم ټولکي څخه فارغه یم، زه ډېره خوشحاله یم له دې پروسې نه، دا یوه ډېره ساده پروسه وه، نوم لیکنه مو وکړه، تذکره او عکسونه یې واخیستل او څو ورځې وروسته راغلو شهادت نامه مو واخیسته."
     
    “زما نوم محمد مدثر دی او نن د دې ویاړ لرم چې برښنايي شهادت نامه مې واخیسته، دا ډېره شفافه پروسه وه او په کم وخت کې وتوانېدم چې شهادت نامه واخلم، هيله ده چې دا پروسه ولایتونو ته هم وغځېږي."
     
    د افغانستان د پوهنې وزارت چارواکي د برښنايي شهادت نامو د پیل پرمهال ډاډ ورکړ چې د دوی نظارتي ټيمونه به په ټولو ولایتونو کې له پروسې څارنه کوي او هڅه یې داده چې څو پروسه په پوره شفافیت مخ ته ولاړه شي.
  • به خوست کې دوه زره قراردادي ښوونکي ګمارل کېږي

    د جمعې په ورځ په خوست کې د قراردادي ښوونکو د جذب لپاره له خواوشا هغو پنځو زرو کسانو چې د ګمارلو له شرایطو سره برابر و ازموینه واخیستل شوه.
    د خوست د پوهنې ریاست چارواکي وايي چې د ازموینې له ګډونوالو څخه به د ۵۰۰ ښځو په ګډون دوه زر نوي ښوونکي په دندو وګمارل شي.
    چارواکي زیاتوي، د ښوونکو د استخدام لپاره په دې ازموینې سره به، په ټوله کې هغه اندېښنې هم راکمې شي چې ویل کېږي د خوست د ولسوالیو په ښوونځیو کې یو شمېر ښووونکي غیر حقیقي او خیالي دي.
    د خوست د پوهنې رئيس نصیراحمد روښان وویل چې د اټکل له مخې د ښوونکو په دې ازموینه کې شااوخوا پنځو زرو کسانو ګډون کړی چې له دې به دوه زر بریالي کسان د خوست په مرکز او د ۱۲ ولسوالیو په ښوونځیو کې په دندو وګمارل شي.
    ښاغلي روښان زیاته کړه، په دې سره به تر ډېره په ولسوالیو کې د خیالي ښوونکو د شتون اندېښنه له منځه لاړه شي، ټول نوي جذب شوي ښوونکي به د پوهنې وزارت سره راجسټر وي او دوی به د یو پروتوکول پر بنسټ په ښوونځیو کې د تدریس چارې سمبالې کړي.
    د خوست د پوهنې رئيس وړاندې وویل چې د نجونو د ښوونځیو لپاره به هم له دې کسانو پنځه سوه ښځې د قراردادي ښوونکو په توګه وګمارلې شي.
    د رحمن الله نعیم په نوم یو کس چې د ازموینې ګډونوال وو، وايي چې دا ځل د ازموینې صحنه د تېر وخت په پرتله ښه او شفافه ده.
    ده زیاته کړه، هر څوک چې وړتیا او استعداد لري، هغوی به جذب شي او نور کسان به راتلونکو ازموینو ته تیاری ونیسي او په دې سره به حق حقدار ته ورسېږي.
    د حمیدالله په نوم د تریزیو او علي شیرو د ولسوالۍ اوسېدونکي وویل چې د وړ ښوونکو په ګمارنې سره به په روزنیز بهیر کې هم ښه والۍ راشي.
    په خوست کې چې د زده کوونکو درېیمه برخه يې نجونې دي، هغوی لپاره د ښځینه ښوونکو ګمارنه له مهمو غوښتنو څخه ګڼل کیږي.
    په دې برخه کې د خوست مرستیال والي شیربادشاه ارګوني وايي، ولایتي اداره به د ښوونکو په توګه د ښځو استخدام ته ډېره توجه وکړي.
    د خوست د مرستیال والي په وینا هڅه کېږي چې د وړ او مناسب کدرونو په جذبیدو سره د پوهنې په کیفیت او ښوونیز بهیر کې ښه والۍ راشي.
    آزادی راډیو
     
  • د ښوونکو لپاره د پور د ورکړې صندوق جوړ شو

    د افغانستان د ښوونکو لپاره د پور د ورکړې صندوق جوړ شو.
    د دې صندوق لپاره د پوهنې وزارت د بودجې ۱۵میلیونه افغانۍ بېلې شوې دي.
    د کابینې د غړو او د وزارتونو د مرستیالانو د یوې میاشتې د معاش ۲۰ فیصده برخه هم دې صندوق ته سپارل کېږي.
    په دې اړه پرون چهارشنبه د کابینې په غونډه کې پرېکړه وشوه.
    د دې صندوق له پیسو به بې‎وزله ښوونکو ته قرض ورکول کېږي او بیا به د یوه کال په موده کې دا پیسې د هغوی له معاشونو ګرځول کېږي.
    آزادی راډیو
  • لجه منګل: که ښوونځي ته ماشوم نه لېږئ ۵ زره افغانۍ ناغه کېږئ

    سرچینه: بي بي سي پښتو

    د افغانستان په سویل ختیځ د پکتیا په لجه منګل ولسوالۍ کې سلګونه ماشومان او نجونې په لومړي ځل ښوونځیو کې د قومي تړون له مخې شامل شول.
    دغه بې ساری ګام د قومي جرګې له پریکړه وروسته دی چې وايي د ښوونځي عمر برابر ماشومان به ښوونځیو ته ځي.
    دا وخت د لجه منګل ولسوالۍ په ۸ ښوونځیو کې ۴ زره ماشومان په زدکړه بوخت دي.
    د پکتیا د پوهنې ریاست چارواکي وایي، د قومي جرګې له پریکړې وروسته په لومړي ځل ۲۵۰ نجونې هم ښوونځیو کې شاملي شوې دي.
    د جرګې د پریکړې له مخې، که هرې کورنۍ د جرګې له پریکړې سرغړونه وکړه، قومي جرګې ته به د هر ماشوم پر سر ۵ زره افغانۍ ناغه ورکوي.
    دا ګام په داسې مهال دی چې د روان ښوونیز کال پرانیست غونډه کې افغان ولسمشر محمد اشرف غني له افغان ولس وغوښتل چې د ښوونې روزنې په برخه کې پګړه یا حشر وکړي.
    د مرانزې لومړني ښوونځي مدیر نیک محمد وایي چې د جرګې له پریکړې وروسته د دوی ښوونځي ته د کورنیو لخوا د ماشومانو د راوستو لړۍ چټکه شوې ده.
    "هغه زدکوونکي چې پخوا راتلل نه اوس یې پلرونه راولي، دوی وايي د تړون له امله یې موږ ته وسپارل، ورځ کې څلور یا پنځه زدکوونکي راځي".
    د جرګې یو برخوال انجینر ولي محمد وایي، د خپلو ماشومانو د راتلونکي په خاطر یې دا ګام واخیست:
    "سیمه غرنۍ ده نور د بل کار فعالیت لپاره څه نشته د همدې کار لپاره مشرانو شپږ کسیزه جرګه یې جوړه کړه او هغې پرېکړه وکړه چې که څوک د ښوونځي د زدکړو وړ ماشومان لري باید ښوونځي ته یې بوځي او که داسې نه کوي ناغه به ور کوي."
    لجه منګل د پکتيا لرې پرته غرنۍ ولسوالي ده. اوسیدونکي یې زیاتره کرونګر او د څارویو ساتنه او پالنه یې اساسي بوختیاوې دي.
    ۳۵ کلن کومای ۵ زامن لري. نوموړی وایي، زامنو یې له ده سره په ورځینو چارو کې مرسته کوله خو قومي جرګې له پریکړې وروسته یې دوه زامن ښوونځي کې شامل کړل.
    "دا تړون زموږ قومي خبره ده، بیا څوک ترې سرغړونه نشي کولی، که داسې وکړي، وهي ټکوي یې او په مړه ژوندي یې بندوي له قوم یې هم شړي."
     
    ښوونیز کال
    دا ګام په داسې مهال دی چې افغان ولسمشر ۱۳۹۷ لمریز کال ته د پوهنې کال نوم ور کړی.
    نوموړي د نوروز مراسمو کې له ولس وغوښتل چې د پوهنې د پراختیا لپاره ملي پګړه(حشر) وکړي
    محمد اشرف غني زیاته کړه، چی دری نیم ملیونه ماشومان په دې نه دي توانیدلي چې ښونځی ته لاړ شي.
    نوموړي په افغان ښوونیز نصاب کې د سمون راوستلو ژمنه هم وکړه.
     
پاڼه 1 از 6